Μπορεί μια ηρωίδα του 19ου αιώνα να αναπνεύσει στο δυστοπικό τοπίο της Ελλάδας του 2032; Είναι εφικτό το ψυχογραφικό βάθος του Ίψεν να επιβιώσει μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικού κυνισμού και τηλεοπτικής ίντριγκας; Στην παράσταση «Έντα», που παρακολουθήσαμε στο ιστορικό Θέατρο Τζένη Καρέζη, το συγγραφικό δίδυμο των Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και Γιώργου Παλούμπη βάζει ένα επικίνδυνο καλλιτεχνικό στοίχημα: μεταγράφει το κλασικό αριστούργημα, μετατρέποντάς το σε ένα σύγχρονο πολιτικό δράμα δωματίου.
Η μεταφορά της δράσης στον κήπο του σπιτιού του ετοιμοθάνατου ηγέτη Γεράσιμου Βαρδαβά και η ένταξή της στο πλαίσιο της φανταστικής κυβέρνησης «Σύμπραξη», λειτουργεί ως μια καλοκουρδισμένη παρτιτούρα έντασης. Το κείμενο δεν αρκείται σε μια απλή διασκευή, αλλά μετουσιώνεται σε έναν ανελέητο καθρέφτη της εξουσίας, όπου το προσωπικό πένθος εργαλειοποιείται και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια θυσιάζεται στον βωμό της φιλοδοξίας. Ο Γιώργος Παλούμπης, στη σκηνοθετική καρέκλα, ερχηστρώνει αυτό το υλικό με νεύρο, αποφεύγοντας τη θεατρική στατικότητα και επενδύοντας στον καταιγιστικό ρυθμό ενός πολιτικού θρίλερ.
Το ερμηνευτικό βάρος, αναπόφευκτα, πέφτει στην Έλενα Τοπαλίδου. Ως Έντα, παραδίδει μια ερμηνεία ιδιοσυγκρασιακή, σχεδόν αέρινη αλλά και ταυτόχρονα επικίνδυνα αιχμηρή. Απομακρυσμένη από τις συμβατικές αναγνώσεις του ρόλου, η Τοπαλίδου πλάθει μια γυναίκα που μοιάζει να ασφυκτιά μέσα στη χρυσή φυλακή της, μια φιγούρα αποξενωμένη που ακροβατεί ανάμεσα στην απάθεια και την εκρηκτική απελπισία.
Δίπλα της, ο Στάθης Σταμουλακάτος (Βαγγέλης Πολύζος) ενσαρκώνει τον πολιτικό καριερίστα με έναν ωμό ρεαλισμό, ισορροπώντας δεξιοτεχνικά ανάμεσα στην αλαζονεία της θέσης του και την προσωπική του μικρότητα. Ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος (Δημήτρης), λειτουργεί καταλυτικά ως ο κομιστής του παρελθόντος, διαρρηγνύοντας τις εύθραυστες ισορροπίες, ενώ η Ράνια Σχίζα (Μαρία) προσφέρει το απαραίτητο συναισθηματικό αντίβαρο σε ένα περιβάλλον συναισθηματικής ξηρασίας.
Σημαντική η συμβολή και των υπόλοιπων μελών του θιάσου: ο Θάνος Αλεξίου, στον ρόλο του Συμβούλου, κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο ως ο άνθρωπος-κλειδί που διαχειρίζεται τις κρίσεις με κυνισμό, ενώ ο Κώστας Φυτίλης ως Πρωθυπουργός και η Παναγιώτα Παπαδημητρίου ως Δημοσιογράφος πιέζουν τους πρωταγωνιστές στα άκρα, συνθέτοντας όλοι μαζί αποτελεσματικά το ανθρωπογεωγραφικό παζλ της διαπλοκής.
Η εικαστική ταυτότητα της παράστασης, με τα σκηνικά και τα κοστούμια της Νατάσσας Παπαστεργίου, αποπνέει την παγερή πολυτέλεια που απαιτεί η συνθήκη, ενώ οι φωτισμοί του Βασίλη Κλωτσοτήρα και η μουσική επένδυση του Κώστα Νικολόπουλου υπογραμμίζουν διακριτικά την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα.
Συμπερασματικά, ο θεατής αντιλαμβάνεται πως η «Έντα» αποτελεί μια πρόταση με αδιαμφισβήτητο λόγο ύπαρξης. Δεν βρίσκεται μπροστά σε μια «μουσειακή» αναβίωση, αλλά γίνεται κοινωνός ενός ζωντανού σχολίου πάνω στην εξουσία, τη ματαιοδοξία και την προσωπική ελευθερία. Μια εμπειρία θέασης με νεύρο, που σέβεται την ιστορία του έργου, ενώ ταυτόχρονα μας καλεί να κοιτάξουμε κατάματα το σήμερα και το αύριο της ελληνικής πραγματικότητας.
Κριτική Theater Posts – Φραντζέσκα Παπανίκα, Ελένη Χριστοδουλάκη
Photo credits: Theater Posts.